HORTUS MAGAZINE X THE FRAN ZONE

Happy New Year! I hope you had a wonderful holiday season. And I wish you a very happy, creative, and colourful 2020! My holiday started the best way imaginable when I found the Hortus Magazine in my mailbox with my very first editorial!

The Hortus Magazine is only printed for friends of the Hortus. But I got you covered! You can read the article here in English (scroll down for Dutch version).

You might also like ‘Hortus by Night Autumn collection’

hortus magazine 2019 the fran zone editorial

Hortus Magazine editorial

Our garden is an inspiration to many of our visitors. We are of course very proud of that. Last fall Francine Orsel surprised us. She created something beautiful and wanted to give the Hortus something back. Read her story here:

“I am Francine Orsel, or The Fran. I paint and draw energetic, organic patterns and print them on scarves, pillows and fabrics. This way I create a colorful, relaxed, botanical universe. My most important source of inspiration are botanical gardens worldwide. Visiting a botanical garden has been a constant in my vacations for years. Through the years I was lucky enough to visit the gardens in Edinburgh, Glasgow, Logan, Berlin, Caen, Marrakesh and Barcelona.

It may sound like an exaggeration, but my ideal world is a botanical garden. Where every plant, every tree gets the perfect amount of space and attention to become the best version of itself. Where it can grow in good soil. And where the growth and flowering of one does not stand in the way of the other. That is what I wish for people – and women in particular: to grow into the best version of yourself. Are you a rhododendron? Then don’t be pruned back to a narrow back garden variant, but take up your space just like the rhododendrons in Logan and bloom all the way!

My colorful scarves and pillows with botanical patterns are like an invitation: take good care of yourself. Treat yourself on a place that suits you and surround yourself with the relaxed atmosphere of botanical colors and shapes. The Hortus by Night scarves also add the fairy-tale-like aspect of mysteriously lit plants and trees. To remind every woman: in a different light there are so many beautiful things to discover!

Hortus by Night winter collection 2019 the fran zone

Sponsorship

Last winter’s Hortus by Night gave me a lot of inspiration for my work. Within three months of my visit my art studio was filled with twelve new paintings. These paintings are the basis of the scarf and pillow designs from my fall / winter collection.

I am very fond of the Hortus. It is the first botanical garden that I have ever visited and old love is not forgotten. So when I read about the renovation of the Three-climate greenhouse, I wanted to contribute to that. That is why I came up with a sponsor campaign: for every Hortus by Night scarf sold, I donate 20 euros to the Three-climate greenhouse. I donate 10 euros for each Hortus by Night cushion sold.”

You might also like: Giant Bamboo design, the bestseller of the season

Become a friend yourself

If you are a botanical garden lover like me, you can become a friend of the Hortus. Or of another botanical garden near you for that matter. Supporting them is a great way to uphold botanical diversity and education about the world of nature.

Or you can order a Hortus by Night scarf or cushion. Check out the autumn collection and the winter collection.

Hortus Magazine artikel Nederlands

Regelmatig laten bezoekers ons weten hoe geïnspireerd ze raken door onze tuin en collectie. Uiteraard zijn wij apetrots als we dat horen. In het najaar van 2019 werden we verrast door Francine Orsel, die de Hortus iets moois wilde teruggeven. Ze vertel zelf haar verhaal.

Ik ben Francine Orsel, oftewel The Fran. Ik schilder en teken energieke, organische patronen die ik laat printen op sjaals, kussens en stoffen. Op die manier creëer ik een kleurrijk, ontspannen, botanisch universum.

Mijn belangrijkste inspiratiebron zijn botanische tuinen wereldwijd. Het is al jaren vaste prik; als we ergens op vakantie zijn en er is een botanische tuin in de buurt, dan moet en zal ik die bezoeken. Zo heb ik al het geluk gehad de tuinen in Edinburgh, Glasgow, Logan, Berlijn, Caen, Marrakesh en Barcelona te kunnen bekijken.

You might also like: Silver Fir design – the Fran’s favourite 🙂

Mijn ideale wereld is een botanische tuin

Het klinkt misschien overdreven, maar mijn ideale wereld is een botanische tuin. Waar elke plant, elke boom de ruimte en aandacht krijgt om de beste versie van zichzelf te worden. Om te groeien in goede grond. En waar de groei en bloei van de één die van de ander niet in de weg staat. Dat is wat ik mensen – en vrouwen in het bijzonder – ook toewens. Om te groeien tot de beste versie van jezelf. Ben je een rhododendron? Laat je dan niet terugsnoeien naar een smalle achtertuinvariant, maar neem net als de rhododendrons in Logan je ruimte in en bloei tot grote hoogte!

Mijn kleurrijke sjaals (maar ook de kussens) met botanische patronen zijn daarvoor de uitnodiging: zorg goed voor jezelf, trakteer jezelf op een plek waar jij tot je recht komt en omring jezelf met de ontspannen sfeer van botanische kleuren en vormen. De Hortus by Night sjaals voegen daar nog het sprookjesachtige aspect van mysterieus verlichte planten en bomen aan toe. Om iedere vrouw eraan te herinneren: in een ander licht zijn er zoveel mooie dingen te ontdekken!

hortus by night autumn collection 2019 the fran zone

Sponsoractie

De Hortus by Night van afgelopen winter heeft mij enorm veel inspiratie opgeleverd voor mijn werk: binnen drie maanden na het bezoek stonden er twaalf schilderijen te drogen. Die schilderijen zijn de basis van de sjaal- en kussensdessins van mijn herfst/winter-collectie.

Het moge duidelijk zijn: ik draag de Hortus een heel warm hart toe. Het is de eerste botanische tuin die ik ooit bezocht en oude liefde roest niet. Dus toen ik las over de vernieuwing van de Drieklimatenkas wilde ik daar graag aan bijdragen. Daarom heb ik een sponsoractie bedacht: van elke verkochte Hortus by Night-sjaal doneer ik 20 euro aan de Drieklimatenkas. Van elk verkocht Hortus by Night-kussen doneer ik 10 euro.

You might also like: Arum Lily – Hortus on fire

GERTRUDE JEKYLL: HOLITISCHE TUINARCHITECT

[Dit artikel is onder de titel ‘Gertrude Jekyll: Britse tuinarchitecte & plant visionair’ eerder verschenen in de zomereditie van The Fran Magazine 2019.3]

Gertrude Jekyll (1843-1932) was een Engelse tuinarchitecte, plantenkweekster, schrijfster, fotografe en kunstenares. Ze ontwierp meer dan 400 tuinen en was de eerste tuinarchitect die uitging van een ‘totaalbeleving’ bij haar ontwerpen. Ze schreef meer dan 1000 artikelen voor tijdschriften als Country Life en The Garden.

Zegt het verschil tussen klassieke Franse en Engelse tuinen je iets? Franse tuinen zijn ontworpen zoals die van Versailles: imponerend, symmetrisch en met een hoog maakbaarheidsgehalte in de vorm van fonteinen en gefiguursnoeide struiken. Terwijl Engelse tuinen onder invloed van de romantiek natuurlijker ontworpen zijn, minder overzichtelijk, vol met onverwachte paadjes en waarbij er met de plantkeuze gedacht is aan vlinders, bijen en andere insecten. Die Engelse kant van het verhaal, die hebben we te danken aan Getrude Jekyll.

GERTRUDE JEKYLL: HOLISTISCHE, BOTANISCHE VISIONAIR

Jekyll gebruikte het impressionisme en haar eigen kennis als schilder bij het bepalen van welke planten elkaar versterken op het gebied van kleur en geur. Haar borders met winterharde vaste planten zijn legendarisch in de tuinarchitectuur. Jekyll ontwierp alles vanuit de plant: die moest zo goed mogelijk tot zijn recht komen om de tuinervaring zo fantastisch mogelijk te laten zijn. En dat was precies tegenovergesteld aan de visie van de Franse tuinarchitecten, die de natuur wilden onderwerpen aan de superieure visie van de mens.

Jekyll vond het centraal zetten van de plant zo’n belangrijk uitgangspunt dat ze bloemen en planten, geplukt om binnen op een vaas te zettenin de huiskamer, ook perfect tot hun recht wilde laten komen. Daarom ontwierp ze speciale glazen vazen voor verschillende boeketten. Frikking briljant als je het mij vraagt.

De totaalbeleving en sfeer in de tuin was een belangrijk aspect van alle ontwerpen van Jekyll. Geur was net zo belangrijk als kleur en kleur was net zo belangrijk als sfeer. Ze haalde alles uit de kast om de bezoeker een zo harmonieus mogelijke ervaring te geven. Jekyll werkte van totaalbeeld naar detail en weer terug.

Misschien is dit ook wat voor jou: Lente in Logan Botanic Garden

GERTRUDE JEKYLL X DE ARTS & CRAFTS

Vanuit de Arts & Crafts ideologie had ze aandacht voor vakwerk en ambacht en vanuit haar zo te zeggen holististische kijk op tuinarchitectuur verloor ze nooit het geheel en het samenspel van de elementen uit het oog. Op die manier hadden de tuinen die het dichtst bij het huis lagen het meeste detail en hoe verder de tuin van het huis lag, hoe natuurlijker en hoe ‘wilder’ het ontwerp was.

Naast tuinieren had Jekyll een voorliefde voor ambacht en vakwerk. Ze schreef een boek over de verschillende ambachten van haar generatie en maakte er meer dan 300 begeleidende foto’s bij. Daarnaast hield ze zich bezig met de geschiedenis van het alledaagse leven. Tijdens haar leven verzamelde ze een nu internationaal vermaarde collectie van traditionele huishoudelijke voorwerpen bij elkaar.

Vanaf 1881 tot aan haar dood heeft ze meer dan 400 verschillende tuinontwerpen gemaakt. Ze was eigenlijk opgeleid tot kunstschilder en voelde zich vooral aangetrokken tot het impressionisme en het werk van William Turner. Maar ze werd langzaam blind en richte zich daarom op tuinieren en tuinarchitectuur. Misschien dat vanwege haar slechte zicht ze het ook belangrijk vond dat in een tuin alle andere zintuigen aan hun trekken kwamen. Zodat je de geweldigste bloemengeuren kon ruiken, water kon horen stromen en blaadjes kon horen ritselen, verschillende texturen kon ervaren, van gras tot tegelwerk en het verschil kon voelen tussen ommuurde, warme tuinen en koudere, open tuinen waar de wind vrij spel had.

Misschien vind je dit ook interessant: De Arts & Crafts beweging

SAMENWERKING MET EDWIN LUTYENS

Samen met Edwin Lutyens is Jekyll het bekendste duo van de Engelse Arts & Crafts beweging. Zij waren zo’n geval van 1+1=3. Samen ontwierpen ze landschappelijke totaal-concepten, om het zo maar even te noemen. Een huis, of meerdere gebouwen met daaromheen een landgoed, zo ontworpen dat het één beleving was. Dat alles klopte. En binnen dat ontwerp maakten ze gebruik van de Arts & Crafts ideologie van vakmanschap, goed materiaal en oog voor detail. Les Bois des Moutiers is daarvan een van de bekendste en een van de weinig overgebleven projecten van Jekyll en Lutyens.

Misschien vind je dit ook interessant: Zomer in Les Bois des Moutiers (landschapstuin ontworpen door Jekyll)

landhuis edwin lutyen varengeville sur mer arts en crafts beweging normandie

Bronvermelding afbeeldingen:
www.culture24.org.uk/art/architecture-and-design/art422865
reepinfo.org/happy-174th-birthday-to-gertrude-jekyll
www.independent.co.uk/property/gardening/gertrude-jekyll-inspirational-quotes-wisdom-philosophy-gardening-horticulture-google-doodle-a8081791.html
http://www.godalmingmuseum.org.uk/index.php?page=gertrude-jekyll

GERT DE MULDER: KERAMISTE & RECYCLE ARTIST

Dit interview met Gert de Mulder is eerder verschenen in de zomereditie van The Fran Magazine 2019.3.

Over ‘bewuste slordigheid’ en je tegen dingen aan willen bemoeien.

Op de Kunstacademie koos Gert de Mulder voor klei. Op de vraag ‘waarom klei’ zegt ze: ‘Je kunt met allerlei materialen werken, maar het gaat niet alleen maar om dingen maken. Het gaat om waar je je tegenaan wilt bemoeien. Waar je op een andere manier naar wilt kijken.’

Al een hele tijd geleden was Gert al op de hoogte van de plastic soep. ‘Iedereen wist het toen al hoor, maar niemand deed er iets aan.’ Daar wilde ze zich tegenaan bemoeien. En dus ging ze naast klei, ook met plastic werken.

Gert de Mulder portret 2019

GERT DE MULDER: RECYCLE-ARTIST

‘Mijn idee voor de Recy-Block had ik 20 jaar geleden al: ik kwam in een fabriek, ‘Cor Unum’, waar mijn winnend schaal-ontwerp voor de Avans Hogeschool werd geproduceerd. Ik zag daar hoe hun afvalplastic werd gecomprimeerd om weg te gooien. Ik zag het meteen voor me: hoe gaaf zou het zijn als er een recyclemachine bij het hoofd van een gemeenschap, in een land waar veel afvalplastic rond zwerft, zou komen te staan en alle mensen daar dan kunnen komen om hun plastic afval te transformeren tot een plastic blok waar je iets mee kunt bouwen! Win win win!!’

Met deze Recy-Block ging Gert naar Materia (een online wereldwijde materialen-bibliotheek, waaraan dagelijks nieuwe materialen worden toegevoegd). Een muur van Recy-Blocks werd tentoongesteld op verschillende beurzen in Rotterdam, Kopenhagen, Atlanta, Shanghai en Londen. ‘Sindsdien heb ik het steeds verder ontwikkeld, ik ben gaan spelen met verschillende soorten plastic, smeltprocessen en diktes. Nu maak ik naast blokken, ook lampen, screens die lichtdoorlatend zijn en sheets, die nog dunner zijn en je als een soort doorschijnend schilderij voor het raam kunt hangen.

Misschien vind je dit ook interessant: Elise Neve: glaskunstenares van Studio Glashelder

GERT DE MULDER: KERAMISTE

Als ik iets nieuws probeer dan wil ik er helemaal induiken. Daarom werk ik vaak thematisch: allemaal hoofdjes, allemaal transfers (dat zijn plaatjes die je op de keramiek plakt en in de glazuurlaag worden vastgebakken), allemaal tulpenbakjes, allemaal hele grote vazen en dus nu de plissé vazen.

Ik heb naam gemaakt met ‘echte Gert’ keramiek: vazen, schalen en bekers die aan de binnen- en buitenkant gedecoreerd zijn met bloemen en takken. Heel kleurige, vrolijke keramiek is echt mijn merk en daar sta ik om bekend. Dat is natuurlijk geweldig, maar als kunstenaar ontwikkelt je stijl zich. En als ik dan super blij kom aanzetten met een iets totaal anders, dan zeggen ze: ‘dat is geen echte Gert.’ Dat is soms lastig, want zo’n nieuwe stijl in de markt zetten kost tijd en energie, die ik niet altijd heb vanwege mijn al mijn andere projecten. Weet je, het past gewoon niet in één leven. Ik bedoel: sieraden maken vind ik óók heel erg leuk. En tuinieren. Zingen! Maar het kán gewoon niet.

Misschien vind je dit ook interessant: Schildervakantie in Spanje

‘IK BEN MIJN EIGEN CATEGORIE’

Als ik vakantie heb en niet hoef te werken, dan kan ik eindelijk werken, haha! Dan hoef ik niet te schakelen tussen al mijn projecten en dan blijf ik in de flow. Het blijft dan stromen en daardoor kan ik ook tussendoor spelen. Dan vind ik mijn atelier de volgende ochtend gewoon weer zoals ik het de avond ervoor heb achtergelaten en hoef ik niet alles op te ruimen voor een keramiek-les, het maken van een decor of het voorbereiden van een KlupUp-les.

Maar als ik dus geen vakantie heb, dan moet dat spelen stiekem tussendoor. Dan maak ik bijvoorbeeld van die achterlijke hoofdjes, ik vind dat dan zó leuk! Dat evolueert dan in een maand van een simpel hoofdje tot en met van alles en nog wat erop en eraan. Dat gaat dan ook héél snel van ‘o wat grappig’ naar ‘o wat spúúglelijk!’ Dat proces vind ik super leuk en is erg leerzaam. Zo krijg ik ook steeds nieuwe inzichten en nieuwe ideeën.

Het mag duidelijk zijn: Gert heeft nooit last een creatief block: ‘Ik heb altijd nieuwe ideeën. Mijn brein blijft altijd doorgaan. En dan komen daar ook nog de dingen bij om je bedrijf draaiende te houden. Terwijl ik altijd precies tussen alle categorieën lijk te vallen: ik ben geen kunst met een grote K, maar ook geen design met een grote D, want daarvoor is de decoratie van een ‘echte Gert’ niet strak genoeg. Weet je, zeg gewoon dat ik kei authentiek ben. Ik ben gewoon mijn eigen categorie.

Misschien vind je dit ook interessant: Dorine Boudewijn: modeontwerpster van Atelier Bydo

atelier de gruyterfabriek

HET KIND IN JEZELF

Er zijn kunstenaars die het helemaal gemaakt hebben en die daar gewoon niet meer over na hoeven te denken. Die een heel team hebben voor dat soort bedrijfsmatige dingen. Ik zou wel willen dat dat ook bij mij zou passen, maar ik kom al niet meer aan werken toe als ik alleen al één stagiaire heb. Dan ben ik veel te veel met die ander bezig.

Daarom heb ik ook moeten groeien in de rol van docent. Ik vond het in het begin nogal wat, maar nu vind ik het ontzettend leuk. Vooral het lesgeven aan groep 1 tot 3 op basisscholen: ‘die kinderen hebben geen rem, die máken gewoon dingen. Ze worden niet gehinderd door hun omgeving of door oordelen van anderen. Kinderen zijn totaal niet begrensd en denken nog niet zoveel na. Ze werken helemaal van binnenuit, intuïtief en dus maken ze de meest fantastische dingen.’ Gert gaat dus nog een stap verder dan de quote van Picasso, ‘we zijn ons hele leven bezig om weer kind te worden’. Zij zegt: ‘Zorg dat je het kind in je zelf niet verliest! Dan hoef je het ook niet terug te vinden. En dat doe je door altijd met creativiteit bezig te blijven.’

plisse vazen gert de mulder

BEWUSTE SLORDIGHEID

Zo is het allerleukste dat ik ooit heb gedaan in mijn carrière het jammen met producten van een keramiekfabriek. Er kwamen daar allerlei vasen van de lopende band en daarmee mochten wij van alles doen. Dat was geweldig, puur in de creatie modus. Als ik meer tijd had dan zou ik dat meer doen: spelenderwijs vazen maken. Dat is echt te gek om mee bezig te zijn, het lijkt op mijn afstudeerproject.

Dat komt misschien wel omdat ik me dan echt kan richten op het proces, want dat vind ik het aller-gaafste aan mijn werk: de evolutie van wat je ooit ergens hebt gezien, een idee dat je krijgt en wat je er dan van maakt. En hoe zo’n concreet product zich dan ook weer ontwikkelt met meer diepte en speelsheid. Mijn stijl heeft een slordigheid, daar hou ik van. Maar vergis je niet: die moet ik er bewust in brengen. Als ik er niet over nadenk, kleur ook ik precies binnen de lijntjes.

Het creatieve kind in jezelf niet verliezen vraagt dus af en toe ook echt bewuste aandacht.

afstudeerproject Gert de Mulder

MEER OVER GERT DE MULDER

Gert de Mulder maakt werk waar je vrolijk van wordt. Gert ontwerpt, produceert en decoreert kleurrijke gebruikskeramiek zoals vazen, schalen en bekers. Dier, bloem en blad-motieven worden met snelle spontane kwaststreken aangebracht. Het decoreren is voor Gert een belangrijke drijfveer, om de wereld een beetje mooier te maken.

Op haar website www.gert.tv vind je naast een bio nog meer foto’s van haar werk en kun je contact opnemen voor workshops, les of kinderfeestjes.

HET WERK VAN GERT DE MULDER IS TE KOOP BIJ:

Veghel: De Fabriekswinkel Noordkade & Kunstgroep De Compagnie
Texel: Galerie Posthuys
Wijk bij Duurstede: Galerie Article
Den Haag: Galerie Dubio
Delft: Galerie Terra
Harlingen: Galerie de Vis
Den Bosch: The Arts
Deventer: Paul Hafkamp bloemen

KORAAL: DE KLEUR VAN DE ZOMER 2019

[‘Koraal: de kleur van de zomer 2019’ is onder de titel ‘Koraal: de kleur van dit seizoen’ eerder verschenen in de zomereditie van het gratis online inspiratie magazine The Fran 2019.3.]

Je weet misschien al dat Pantone de kleur ‘living coral’ heeft uitgeroepen tot kleur van het jaar 2019. Koraal is een van mijn lievelingskleuren, dus way to go Pantone, en een echte zomerkleur. Hoog tijd dus dat koraal een keer de scepter zwaait in The Fran Magazine!

DIT VIND JE MISSCHIEN OOK LEUK: LILA – DE KLEUR VAN DE LENTE 2019

living coral pantone colour of the year 2019

KORAAL: DE KLEUR

Koraal is een kleur tussen oranje en roze in. Je hebt koraaltinten die meer oranje zijn en er zijn tinten die meer roze zijn. In mijn kleuren spectrum zit het in de buurt van zalmroze, maar dan meer richting oranje. Pantone heeft 13 verschillende koraaltinten, dus kies vooral je eigen favoriete koraaltint 🙂 Als Living Coral heeft Pantone de kleur gekozen met de hexcode ff6f61. (Google maar eens dan zie je precies welke kleur het is.)

De kleur koraal is oorspronkelijk afgeleid van de koraalkleuren in de oceaan, maar koralen kunnen echt alle kleuren hebben. Zo herinner ik me een bloedkoralenketting van mijn moeder die dieprood was, in plaats van oranje-roze.

Zo zie je maar: alles kan in kleurenland. Een van de redenen van Pantone om te kiezen voor Living Coral als kleur van 2019 was om bewustwording te creëren voor stervende koraalriffen overal ter wereld. En voor je het weet heb je een maatschappelijk relevante trui aan!

institute for figuring iff los angeles crochet coral reef 2018

EEN WERELDWIJD HAAKPROJECT

Pantone sluit zich hiermee aan bij het Institute for Figuring (IFF) uit Los Angeles. Het IFF koppelt kunstprojecten aan wereldwijde problemen om ze op die manier aan te kaarten bij een groot publiek en zo beklijvende aandacht te geven. In 2018 initïeerden Margaret en Christine Wertheim van het IFF het ‘Crochet Coral Reef’, een wereldwijd haakproject waarbij iedereen kan meedoen om een koraalrif te haken. Ook het Van Abbemuseum in Eindhoven deed hieraan mee. Tijdens je museumbezoek kon je een paar steken haken en zo een bijdrage leveren aan een steeds groter wordend netwerk van gehaakte wiskundige, artistieke koraalpatronen.

De resultaten zijn super indrukwekkend, kleurrijk en volumineus. En het is nog steeds gaande! Voor meer informatie, bekijk de website crochetcoralreef.org

DIT VIND JE MISSCHIEN OOK LEUK: KOBALTBLAUW – DE KLEUR VAN DE WINTER 2019

margaret wertheim christine wertheim crochet coral reef institute for figuring iff los angeles 2018

KORAAL ALS INSPIRATIEBRON

Tijdens de bloedhete zomer van 2018 heb ik me laten inspireren door verschillende soorten koralen voor mijn Koraal Collectie. Ik denk dat ik dat vooral deed omdat het me daar lekker koel leek, zo diep in de oceaan. Ook andere creatievelingen en kunstenaars gebruiken het als inspiratiebron. Hieronder een selectie kunstwerken, keramiek en foto’s.

ENTER THE FRAN ZONE

Dit was een artikel uit de zomer editie van mijn gratis online inspiratie magazine The Fran. Wil je graag meer lezen en zien? Enter dan The Fran zone en ontvang gratis:

  • 10% korting op je eerste bestelling
  • 4 x per jaar The Fran Magazine
  • 1 x per jaar een Fran Special over de collectie
  • de mogelijkheid om nieuwe collecties voordelig te pre-orderen
  • alle ins & outs achter de schermen
  • en je kunt je met 1 klik weer uitschrijven
* indicates required

MARGARET MACDONALD & FRANCES MACDONALD

‘Margaret MacDonald & Frances MacDonald’ is onder de titel ‘The MacDonald Sisters’ eerder verschenen in de lente editie van het gratis online magazine The Fran 2019.2.

Een jaar geleden had ik nog nooit van de MacDonald zussen gehoord. Dus ik schat de kans hoog in dat jij ook nog nooit van ze gehoord hebt. En dat is echt super jammer. Dus daar gaat nú verandering in komen. Maak kennis met Margaret MacDonald Mackintosh: creatief genie van de Glasgow School en met Frances MacDonald Macnair: artistieke en emancipatoire pionier.

150 JAAR MACKINTOSH

In het voorjaar van 2018 was ik op vakantie in Schotland en een paar dagen in Glasgow om te genieten van alle tentoonstellingen rondom 150 jaar Mackintosh. Charles Rennie Mackintosh (1868-1928) was een Schotse architect. Zijn sierlijke, slanke meubels, interieurontwerpen en gebouwen waren een hit rond de eeuwwisseling in 1900.

In al die tentoonstellingen, museumshops en in de begeleidende folders en boeken ontdekte ik dat Mackintosh getrouwd was met de kunstenares en ontwerpster Margaret MacDonald (1865-1933). Over wie hij zei: ‘Mijn liefste, je zit in minstens de helft dan wel driekwart van mijn werk’. En ‘ik heb misschien talent, Margaret is het genie.’

Eind negentiende, begin twintigste eeuw kon dat nog. Een vrouw volledig in de schaduw zetten van haar man. En daarom vieren we nu 150 jaar Mackintosch en geen 150 jaar MacDonald. Verderop in de twintigste eeuw verkondigden gerespecteerde kunstrecensenten en -historici dat het feit dat MacDonalds handtekening (MMM) op tekeningen en schilderijen staat, naast die van Mackintosh (CRM) niet betekent dat zij daadwerkelijk heeft meegeholpen, maar puur dat ze erbij was toen het werk gemaakt werd. W.T.F. Zelfs als je je werk signeert kan het dus blijkbaar, als het briljant genoeg is, gewoon aan een man toegeschreven worden.

MARGARET MACDONALD & FRANCES MACDONALD

Dat was niet het enige dat ik ontdekte in Glasgow. Ik ontdekte ook het individuele werk van Margaret MacDonald: sierlijk, als een volwassen sprookje, statig, volkomen uniek, zowel qua materiaalkeuze en -bewerking als qua beelden. Duidelijk geïnspireerd op Keltische symboliek, mysteries en folklore, maar tegelijkertijd heel modern.

Toen ik me verdiepte in Margaret Macdonald (wikipedia + een grote internetbundel + de Europese roamingregels van Neelie Kroes are your friend) ontdekte ik haar zus: Frances MacDonald (1873-1921). En wat bleek: de zussen hadden een stuk meer artistieke geschiedenis samen en als individu, dan puur als echtgenotes van.

Ben je er klaar voor?

THE GLASGOW FOUR: FURORE VOOR MARGARET MACDONALD

De Engelse zussen MacDonald verhuizen in 1890 met hun ouders van Newcastle naar Glasgow in Schotland. Ze starten daar samen aan de design faculteit van de Glasgow School of Art. Ze volgen een breed vakkenpakket en leren werken met verschillende soorten media: metaal, borduurwerk en textiel. In 1896 starten de zussen hun gezamenlijke designstudio in Glasgow: The MacDonald Sisters Studio.

Francis Newbery, hoofd van de Glasgow School of Art stelt de dames in 1892 voor aan Charles Rennie Mackintosh en Herbert MacNair. Newbery vind dat hun werk dezelfde karakteristieken vertoont. Vanaf 1894 exposeren ‘The Four’, zoals ze al snel genoemd worden, gezamenlijk hun werk, dat gemengde reacties ontvangt. Vanwege hun sinistere tekeningen en langwerpige, creepy silhouetten krijgen ze achter hun rug om al snel de bijnaam ‘de Spook School’.

Vanaf haar huwelijk met Mackintosh in 1900 werkt Margaret MacDonald steeds meer met hem samen en steeds minder met haar zus Frances. Tussen 1895 en 1924 levert ze werk voor meer dan veertig tentoontstellingen in Europa en Amerika.

MacDonald en Mackintosh zijn niet kieskeurig als het op opdrachten aankomt. Ze willen graag aan de slag en ontwerpen het interieur van de Willow Tearoom in Glasgow. Hun grootste opdracht krijgen ze in 1902 van de rijke Weense zakenman Fritz Waerndorfer. Samen ontwerpen ze de muziekkamer van zijn landhuis. Aan de wand komt het volgens kunstrecensenten beste werk van MacDonald: Opera of the Winds, Opera of the Sees en de Seven Princesses.

LIVERPOOL: STAGNATIE VOOR FRANCES MACDONALD

Gedurende die tijd zijn haar zus Frances en haar man Herbert MacNair verhuisd naar Liverpool. Ze geven beiden les aan de School of Architecture and Applied Art. Weg van de actieve artistieke omgeving van Glasgow en door het verliezen van het familiefortuin van de MacNairs blijven hun kunst carrières steken in het onderwijs. Na haar jaren in Liverpool onderzoekt MacDonald in haar kunst persoonlijke, emancipatoire thema’s: wat betekent het om vrouw te zijn? Wat betekent het om kunstenaar te zijn? Kun je tegelijkertijd moeder en kunstenaar en echtgenoot zijn? Haar werk uit die periode levert een somber, soms uitzichtloos en gevangen beeld van een vrouw die een ander leven leidt dan ze voor ogen had.

Terwijl Mackintosh en MacDonald furore maken over de hele wereld, stagneren MacNair en MacDonald in Liverpool. In 1921 sterft Frances MacDonald aan een hersenbloeding (of ze pleegt zelfmoord, de literatuur is niet eensluidend). MacNair vernietigt daarna meer dan de helft van haar kunstwerken. Hij sterft in 1955 nadat hij decennia lang niets meer heeft geproduceerd. Margaret MacDonald maakt na 1921 geen nieuw werk meer en sterft in 1933, 5 jaar na haar echtgenoot. Hun erfenis bedraagt 8 pond. In 2008 wordt het werk van Margaret uit 1902 The Red Rose and The White Rose verkocht voor 3.3 miljoen dollar.

MARGARET MACDONALD VERSUS FRANCES MACDONALD

Frances en Margaret, twee zussen, uit hetzelfde nest, van wie het leven zo evenwijdig van start ging, zitten jaren later allebei op een volledig ander spoor. Margaret is een gerespecteerd kunstenares, bewandelt het niet-gebaande vrouwelijke pad, onder andere dankzij haar succesvolle man en hun samenwerking. Die samenwerking met Mackintosh is ook de reden dat het werk van Margaret wél is opgenomen in de kunsthistorische canon en dat van Frances niet. Frances’ stijl werd afgedaan als sprookjesachtig. Het was te ‘feminien’ en werd daardoor niet serieus genomen. Als klap op de vuurpijl vernietigt haar man na haar dood het overgrote deel van haar oeuvre.

Als je het werk van de beide vrouwen vergelijkt, dan kun je Margaret zien als het commerciële genie van de Glasgow school. Haar stijl ontwikkelt zich van creepy naar modern. Ze weet wat de markt wil en speelt daarop in. Ze maakt nieuwe, inventieve, breed inzetbare kunst. Haar creativiteit lijkt onuitputtelijk en haar werk getuigt van kruisbestuiving met andere genres en stromingen.

Frances daarentegen onderzocht in haar werk thema’s als moderne vrouwelijkheid. Ze verwerkt onderwerpen als moederschap, de man-vrouw verhoudingen en de maatschappelijke verwachtingen rondom vrouw-zijn. Haar werk is diffuser, haar kunst experimenteler. Ze onderzoekt haar identiteit en verbeeldt dat op een symbolische manier. Daardoor vind ik het werk van Frances op dit moment nog steeds actueel en dat van Margaret minder. Haar werk roept vragen op als: wat is de rol van de vrouw in onze huidige samenleving? Voor welke keuzes sta ik nu als vrouw? Hoe definieert het moederschap mijn vrouwelijke identiteit en welke rol spelen de actuele man-vrouw verhoudingen?

2021: 100 JAAR MACDONALD SISTERS

Dus: ik stel voor om in 2021 100 jaar MacDonald Sisters te organiseren. Met net zoveel publiciteit, folders, tentoontstellingen, websites, toeristische attracties en rondleidingen als in 2018 tijdens het 150 jaar Mackintosch festijn. De Tearooms zijn open. Laat al het werk van Frances dat het wél heeft overleefd naar Glasgow komen en organiseer een overzichtstentoonstelling. En zet er in godsnaam een goede kunsthistorica op. Zodat de MacDonald sisters hun plek kunnen innemen in de Schotse kunstgeschiedenis en in die van West-Europa.

DIT VIND JE MISSCHIEN OOK INTERESSANT: FRIDA KAHLO – KUNST & KARAKTER

ENTER THE FRAN ZONE

Wil je graag meer mooie artikelen lezen over (vergeten) kunstenaressen? Enter dan The Fran Zone via onderstaand formulier! Je ontvangt dan gratis The Fran Magazine van dit seizoen in je mailbox. Dit seizoen met portretten van Gertrude Jekyll en Yayoi Kusama. En met natuurlijk nog veel meer kleurrijke inspiratie.

TWIJFEL JE NOG?

  • 10% korting op je eerste bestelling
  • 4 x per jaar The Fran Magazine
  • 1 x per jaar een Fran Special over de collectie
  • de mogelijkheid om nieuwe collecties voordelig te pre-orderen
  • alle ins & outs achter de schermen
  • de mogelijkheid om je ieder moment weer uit te schrijven
  • en alleen deze zomer: 10% korting op de hele collectie van Studio Glashelder
* indicates required

LILA: DE KLEUR VAN DE LENTE 2019

Yay de lente editie van The Fran magazine is live en de kleur van dit seizoen is lila! Deze Fran staat vol met lente inspiratie, de kleur lila en een mega mooi interview met modeontwerper Dorine van Atelier ByDo.

Verder kun je kennis maken met The MacDonald Sisters en hun kunst, neem ik je mee naar de prachtige botanische tuin in Logan (Schotland) en kun je wegdromen bij geweldige haute-couture van Valentino.

Enter The Fran Zone via de sidebar (of onder dit bericht), dan krijg je The Fran in je mailbox! Lees hieronder alvast het artikel over de kleur lila, de kleur van dit seizoen.

MISSCHIEN VIND JE DIT OOK KLEUK: KOBALTBLAUW – DE KLEUR VAN DE WINTER 2019

The Fran Magazine lente 2019 lila

DE KLEUR VAN DIT SEIZOEN

Ik had zin in lila voor de lente. Het kobaltblauw van de vorige editie was prachtig, maar ook wat hard en ‘in your face’. Ik hoop op een lange, zachte lente, vol ontluikende kleuren en natuur en daar vond ik lila perfect bij passen. Maar wat voor soort kleur is lila en hoe is hij ontstaan?

Als ik het heb over lila, dan bedoel ik lichtpaars. Ik zeg het er er maar even bij, want een simpele google search maakt duidelijk dat lila ongeveer elke kleur kan zijn tussen donkerblauw en paars.

Zo heb je alleen in het Nederlands al de termen donkerlila, lila-achtig, lilablauw, lilabruin, lichtlila en de verwante kleuren mauve, violet, indigo en purper. Om het makkelijk te maken zeg maar…

Het Nederlandse woord lila komt van het Franse woord ‘lilacs’, het Franse woord voor sering. Een sering is een struik met gekleurde bloemen en als je sering googelt dan snap je meteen waar de spraakverwarring qua kleur vandaan komt als je het over lila hebt. Want er zijn seringen in lichtpaars, lichtblauw, donkeroze, paarsroze, roze met wit, paars met wit en ga zo maar door.

Misschien een beetje onhandig. Aan de andere kant wel voor ieder wat wils, dus laten we het daar op houden.

VAN LICHT PAARS TOT DONKER MAUVE

Lila heeft dus de verwante kleuren mauve, violet, indigo en purper. En ik dacht: ik check de website van Pantone even, dan kan ik de kleuren laten zien in plaats van ze te beschrijven. Maar ik had natuurlijk kunnen weten dat Pantone alleen van de kleur mauve al 18 verschillende kleurtonen heeft XD. Om de boel niet onnodig ingewikkeld te maken heb ik me hier beperkt tot een paar tonen per kleur. Maar als je het leuk vindt kun je zelf de website van Pantone checken. Klik op ‘Find a Pantone colour’ en typ de kleuren in waarop je wil zoeken. Enjoy!

Lila volgens Pantone: mauve echo en discreet mauve
Lila volgens Pantone: Mystic Violet en Violet Crescent
Lila volgens Pantone: Lilac Breeze en Lilac Gray
Lila volgens Pantone: Violet Indigo en Indigo Bunting
Lila volgens Pantone: Purple Jasper, Purple Yam en Purple Pak Choi

En? Welke kleur is voor jou het meest lila?

Als ik moet kiezen, dan ligt de kleur ergens tussen de Lilac Breeze, Mystic Violet en Purple Yam. En als ik dan ook tussen die drie zou moeten kiezen dan is het Mystic Violet.

In het interview met Dorine Boudewijn van Atelier ByDo vanaf pagina 32 kun je meer lezen over de psychologische betekenis van lila.

LILA IN DE KUNST

Je zou lila kunnen zien als de celebrity van het impressionisme. De impressionistische kunstenaars gebruikten het voor alles: bomen, de lucht, het water, lichamen, huizen. Niets ontkwam aan de zogenaamde ‘violet manie’.

Los van het feit dat de impressionisten zochten naar nieuwe manieren van verbeelding, was lila voor de schilders een nieuwe kleur. Voor de 19e eeuw was purper pigment niet beschikbaar en werd paars gemaakt door blauw met rood te mengen. Toen de paarse pigmenten op de markt kwamen en langzaam beschikbaar werden voor een groter publiek, was het natuurlijk geweldig om ermee te experimenteren!

En dus schilderde Claude Monet (1840-1926), een van de bekendste impressionisten, zo’n beetje alles lila. Gewoon omdat het kon. Omdat hij wilde experimenteren. En omdat hij vond dat lila gewoon ‘dé’ kleur van de lucht was. Tja, als ik hier iedere avond uit het raam kijk, kan ik hem moeilijk ongelijk geven!

Duinlandschap met lila
Jan Sluijters, Duinlandschap, 1909

In navolging van het impressionisme gebruikten postimpressionististen als Vincent van Gogh, Jan Sluijters, Kees van Dongen en Henri Matisse* de ‘niet-natuurlijke’ kleur lila om diepte en perspectief aan te brengen (in plaats van schaduw en overlapping). Een voorbeeld hiervan is het duinlandschap hierboven van Jan Sluijters (1909)

Meer weten? Lees het online artikel ‘Paars in de kunst’ (10-09-2018) van Jeroen de Baaij op kunstvensters.com

*Omdat dit verhaal over lila gaat en niet over kunststromingen, schaar ik deze kunstenaars allemaal onder de noemer van postimpressionisme. Maar ieder van hen is natuurlijk een pionier of exponent van een of meerdere specifieke stromingen (fauvisme, luminisme, expressionisme).

ENTER THE FRAN ZONE

Dan krijg je The Fran Magazine direct in je mailbox en kun je gaan lezen over The MacDonald Sisters, lente in Logan Botanic Garden en je vergapen aan haute couture van Valentino. See you on the other side!

* indicates required

KOBALTBLAUW: DE KLEUR VAN DE WINTER 2019

Jullie weten misschien al dat Pantone de kleur ‘living coral’ heeft uitgeroepen tot kleur van het jaar 2019. Koraal is een van mijn lievelingskleuren, dus way to go Pantone en de kleur koraal komt zeker nog een keer terug dit jaar als een van de seizoenskleuren, maar niet voor deze winter. Als kleur van de winter in 2019 heb ik kobaltblauw gekozen.

Kobaltblauw is een verzadigde, koele kleur blauw die me als geen ander het gevoel geeft van ongekende mogelijkheden en ballsyness. Het zegt ‘kom maar op met die actie’ en ‘ik lust je rauw’. Dat vind ik een fijne energie voor de start van een nieuw jaar en voor tijdens de winter. We laten ons niet op onze kop zitten door vorst, sneeuw en ijzel, maar trekken onze kobaltblauwe trui aan en aan erop uit om onze dromen waar te maken.

MISSCHIEN VIND JE DIT OOK INTERESSANT: LILA – DE KLEUR VAN DE LENTE 2019

The Fran: gratis online feelgoo,d magazine, blijheid en plezier gegarandeerd

DE KLEUR KOBALTBLAUW

Kobaltblauw is een verzadigde, heldere, intense kleur donkerblauw. Het kobalt van kobaltblauw slaat op het chemische element kobalt(II)oxide – aluminiumoxide dat de blauwe kleur veroorzaakt. De naam kobalt komt van het woord kobold, het Duitse woord voor kabouter. Sommige mensen waren er vroeger blijkbaar van overtuigd dat kabouters de plekken onveilig maakten waar zilvererts en kobalt werd gewonnen.

Kobaltblauw staat voor ambitie, welbespraakt zijn, erop uitgaan en dingen ondernemen. De kleur blauw (dus niet specifiek kobalt) staat voor vrijheid, om te doen wat je wil doen en om te zijn wie je wil zijn. Blauw geeft ook rust, kalmte en focus en vertrouwen om ervoor te gaan. 

Allemaal leuk en aardig natuurlijk, maar waarom heet kobaltblauw kobaltblauw? Hoe is de kleur ontstaan en welke kunstenaars waren er fan van?

Kobaltblauw pantone

WAT MAAKT HET KOBALTBLAUW?

In Egypte gebruikten ze al kobaltblauw rond 1500 voor Christus en ook de Chinezen gebruikten kobaltblauw in hun porselein vanaf het jaar 618. In Europa komt kobaltblauw voor vanaf de middeleeuwen. Het winnen van kobaltblauw was een ingewikkelde procedure, vooral omdat wetenschappers eerst dachten dat het afkomstig was van het element bismut, dat vaak samen wordt gevonden met kobalt. En dus was de kleur blauw die gedestilleerd werd telkens anders. Totdat de Zweed Georg Brandt (1694-1768) aantoonde dat het kobalt was dat de blauwe kleur veroorzaakte.

kunst van the fran zone met kobaltblauw

HET PERFECTE KOBALTBLAUW

Vanaf dat moment stortte iedereen zich op het creëren van de beste en mooiste kleur kobaltblauw en alle ingewikkelde en specifieke procedures werden zo goed mogelijk geheimgehouden. Op die manier werd versierd porselein namelijk een stuk meer waard, want het had dan die speciale Saksische kleur kobalt die nergens anders werd gemaakt.

Het ging zelfs zover dat de politiek zich ermee ging bemoeien. In 1799 eiste Jean-Antoine Chaptal, de latere Franse minister van binnenlandse zaken, dat ze nu eindelijk eens een makkelijkere manier bedachten om kobaltblauw te maken. Met als gevolg dat er 4 jaar later een nieuwe pigment beschikbaar was: koningsblauw. En dat blauw kennen we van de jurk die koningin Maxima droeg bij de inauguratie van koning Willem-Alexander. Allemaal dankzij die Jean-Antoine dus. En Jan Taminiau.

KOBALTBLAUW IN DE KUNST

Nu het veel simpeler was om kobaltblauw te fabriceren kwam er een productie van de kleur op gang, met name in Noorwegen. In de 19e eeuw werd kobaltblauw een geliefd pigment in de schilderkunst. Je kunt het terugvinden in de werken van de Britse romantische landschapsschilder William Turner en de Franse impressionisten Claude Monet en Auguste Renoir. In de 20e eeuw werd het pigment vooral gebruikt door de Franse fauvist Henri Matisse.  (en OMG als ik van IEMAND fan ben, dan is het van Matisse, maar dat komt een andere keer :-).

Kobaltblauw was de lievelingskleur van de Franse modeontwerper Yves Saint Laurent. Dat was één van de redenen waarom hij in de jaren 80 van de 20e eeuw de in verval geraakte Marokkaanse landschapstuin Le Jardin Majorelle kocht en in oude glorie herstelde. 

Waterlelies (1916) Claude Monet
Waterlelies (1916) Claude Monet

EN JIJ?

En wat betekent kobaltblauw voor jou? Vind je het een mooie kleur of juist helemaal niet? Denk je dat je de kleur kunt gebruiken als extra motivator op een dag waarop je veel moet presteren? Als boost voor je zelfvertrouwen of als extra focus? Misschien laat je je erdoor inspireren als je met een nieuwe creatief project aan de slag gaat? Een kobaltblauwe jurk lijkt me persoonlijk wel de bom 🙂

José Verhoef van Op & Top Jij vertelt je nog meer over kobaltblauw!

ENTER THE FRAN ZONE

Wil je meer lezen over kleur en kunst en creatieve inspiratie opdoen? Enter dan the Fran Zone en ontvang ieder seizoen een nieuw The Fran Magazine in je mailbox vol met kleurrijke artikelen, fotoshoots, interviews en reis inspiratie.

TWIJFEL JE NOG?

  • 10% korting op je eerste bestelling
  • 4 x per jaar The Fran Magazine
  • 1 x per jaar een Fran Special over de collectie
  • de mogelijkheid om nieuwe collecties voordelig te pre-orderen
  • alle ins & outs achter de schermen
  • de mogelijkheid om je ieder moment weer uit te schrijven
  • en alleen deze zomer: 10% korting op de hele collectie van Studio Glashelder
* indicates required